Vua Hàm Nghi và phần đời ở Pháp


Lên ngôi năm 13 tuổi, tại vị trong vòng một năm (07/1884-07/1885), nhà vua trẻ Hàm Nghi (Nguyễn Phúc Ưng Lịch) (1871-1944) trở thành biểu tượng chống Pháp của phong trào Cần Vương trong suốt bốn năm.

Đêm 26/8/1888, do sự phản bội của một số cận thần, vua Hàm Nghi bị Pháp bắt. Tháng 11/1888, chính phủ Pháp đưa vua Hàm Nghi sang lưu đày tại Alger cho tới cuối đời.

53435264_378437662740904_873440054146498560_n.jpg

Năm 1904, cựu hoàng Hàm Nghi đính hôn với cô Marcelle Laloe (sinh 1884, mất năm 1941), con gái ông Laloe, Chánh tòa Thượng thẩm Alger. Đây là sự kiện lớn ở Alger thời ấy. Cựu hoàng Hàm Nghi và bà Marcelle Laloe có 3 người con: công chúa Như Mai (sinh 1905); Như Lý (1908) và hoàng tử Minh Đức (1910).

Dù có một cuộc sống khá thoải mái về vật chất và được phép tham gia một số hoạt động thể thao và nghệ thuật, nhưng vua Hàm Nghi suốt đời bị theo dõi, thậm chí các cuộc thăm viếng cũng bị kiểm soát. Ví dụ, ngài phải xin phép chính phủ Pháp để rời Alger du lịch trong nước Algérie, hay đi sang Pháp lục địa. Và khi ngài tới Pháp, ngài cũng liên tục bị theo dõi. Mọi thư từ trao đổi của ngài đều bị chính phủ Pháp chặn lại. Người ta chỉ đưa cho ngài những bức thư từ Algérie hay Pháp lục địa. Ngài không thể nào nhận được thư từ Đông Dương.

Ngày 4/1/1944, vua Hàm Nghi qua đời vì bệnh ung thư dạ dày tại biệt thự Gia Long ở thủ đô Alger. Thi hài của ông được chôn cất ở Sarlat, vùng Aquitaine, nước Pháp. Năm 1965, thi hài vua Hàm Nghi được đưa về an táng tại làng Thonac, thuộc vùng Dordogne, miền Tây nước Pháp, gần lâu đài của con gái ông, công chúa Như Mai.

Trong suốt thời gian lưu đày, nhà vua luôn hướng về cố quốc. Theo công chúa Như Mai (nay đã mất), khi Bảo Đại qua Alger thăm Hàm Nghi có mang cho ông một số tiền, nhưng vua Hàm Nghi không nhận và khuyên Bảo Đại nên đem tiền về lo cho dân nghèo. Trong những năm tháng buồn bã của cuộc đời mình, ông tìm niềm vui trong âm nhạc và hội họa, đồng thời luôn mặc quốc phục áo dài khăn đóng với búi tóc đặc trưng Việt Nam…

Hậu duệ vua Hàm Nghi không muốn đưa di hài vua về an táng tại Huế. Hiện nay, ngài vẫn an nghỉ tại làng Thonac, vùng Dordogne (Pháp), nơi công chúa Như Mai, trưởng nữ của vua Hàm Nghi sinh sống. Đây là khu mộ gia đình, nơi các con của vua Hàm Nghi quyết định an táng cha mẹ mình, và sau này là công chúa Như Mai. Amandine Dabat cho biết, lý do chính là, với thế hệ ông bà của chị, vua Hàm Nghi là ông của họ. Điều quan trọng với họ là có thể đến viếng mộ tổ tiên. Ngoài ra, tuổi tác cao cũng sẽ không cho phép con cháu tới viếng mộ vua tại Việt Nam. Chính vì thế, thế hệ con cháu hiện nay vẫn tôn trọng nguyện vọng của thế hệ ông bà.

Các thành viên hậu duệ gia đình vua Hàm Nghi đã từng tới du lịch Việt Nam với mong muốn khám phá quê hương tổ tiên mình. Đây là mối liên hệ duy nhất mà gia đình còn giữ lại với Việt Nam. Amandine Dabat, cháu năm đời của vua Hàm Nghi đã làm luận văn tiến sĩ về cuộc đời và sự nghiệp của vua Hàm Nghi tại đại học Sorbonne-Paris 4 và thường xuyên đi lại giữa hai nước. Chị cho biết, bên cạnh một ông vua An Nam bị lưu đày biệt xứ, Hàm Nghi còn là một nghệ sĩ đa tài, một họa sĩ.

53078647_378437632740907_7683694409484861440_n.jpg

 Dấu tích Việt trên đất Pháp tổng hợp

Ảnh: Hình ảnh cựu hoàng Hàm Nghi khi ông bị lưu đày tại Algeria năm 1889, in trên tạp chí Du hành (Journal des Voyages) của Pháp.

Trong thời gian bị lưu đày, ông đã theo học ngành hội họa và được coi là một trong những người đi tiên phong của nền hội họa hiện đại Việt Nam.

Cựu hoàng An Nam và hôn thê rời Tòa tổng Giám mục sau hôn lễ. Ảnh tư liệu.

 

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s